Dlaczego nauczyciele tak często przypominają o codziennej aktywności fizycznej? Bo ruch pomaga dzieciom nie tylko rosnąć, ale również lepiej się uczyć, radzić sobie z emocjami i budować relacje z rówieśnikami. To jedna z tych potrzeb rozwojowych, których nie zastąpi ani dodatkowa godzina nauki, ani czas spędzony przed ekranem.

Spis treści:

Dlaczego nauczyciele tak często przypominają o codziennej aktywności fizycznej?

Twoje dziecko spędza dużo czasu przed ekranem telewizora lub komputera?

Co oznacza „codzienna aktywność fizyczna”?

Ruch na wagę złota

Dlaczego regularna aktywność jest ważna?

Skok rozwojowy a potrzeba ruchu u dzieci

Ruch dla prawidłowego rozwoju psychicznego

Dlaczego po spacerze łatwiej wrócić do nauki?

Aktywność nie musi oznaczać treningu

Ruch to inwestycja, która zaczyna się dziś​

Dlaczego nauczyciele tak często przypominają o codziennej aktywności fizycznej?

Bo ruch pomaga dzieciom nie tylko rosnąć, ale również lepiej się uczyć, radzić sobie z emocjami i budować relacje z rówieśnikami. To jedna z tych potrzeb rozwojowych, których nie zastąpi ani dodatkowa godzina nauki, ani czas spędzony przed ekranem.

Kiedy kończą się lekcje, wielu rodziców marzy o tym, żeby dziecko choć przez chwilę usiadło spokojnie. Ono ma zwykle zupełnie inny plan. Biegnie na plac zabaw, wskakuje na rower, ściga się z kolegami albo urządza wyścigi po mieszkaniu. Dorosły widzi chaos. Organizm dziecka widzi pracę do wykonania. Nie jest przypadkiem, że uczniowie klas drugich i trzecich szkoły podstawowej tak trudno godzą się z bezruchem. W tym wieku ciało intensywnie się rozwija, a mózg każdego dnia tworzy tysiące nowych połączeń. Jedno i drugie potrzebuje ruchu.

Twoje dziecko spędza dużo czasu przed ekranem telewizora lub komputera?

To pytanie nie pada dziś bez powodu. Jeszcze kilkanaście lat temu ruch był czymś oczywistym. Droga do szkoły pieszo, gra w piłkę po lekcjach, podchody, zabawa na trzepaku czy godziny spędzone na podwórku sprawiały, że dzieci nawet nie zastanawiały się, czy są aktywne. Po prostu takie było ich dzieciństwo. Dzisiaj coraz częściej aktywność trzeba zaplanować. Między szkołą, pracą domową, zajęciami dodatkowymi i ekranami łatwo zgubić coś, co dla rozwijającego się organizmu jest równie ważne jak sen czy dobrze zbilansowany posiłek.

Okazuje się, że aż 80 proc. dzieci w Polsce nie spełnia kryteriów Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących codziennej, godzinnej aktywności fizycznej.[1] Pamiętaj, sport to zdrowie, a jego uprawianie przyczynia się nie tylko do poprawy kondycji psychofizycznej najmłodszych, ale także wspomaga u nich wykształcanie się cech o charakterze społeczno-wychowawczym. Sprawdź, po co tak naprawdę Twojemu dziecku potrzebny jest ruch.

Co oznacza „codzienna aktywność fizyczna”?

Zwykle rodzice, słysząc o zaleceniach ekspertów, od razu myślą o treningach. Tymczasem dziecko nie potrzebuje codziennie hali sportowej ani profesjonalnego sprzętu. Potrzebuje okazji do poruszania się.

To może być spacer z psem, jazda na rowerze, zabawa w berka, gra w klasy, wspinanie się na drabinki albo rzucanie piłką. Organizm nie prowadzi statystyk, ile minut dziecko spędziło na konkretnym sporcie. Reaguje na ruch. Na temat wpływu sportu na rozwój dziecka napisaliśmy w artykule Nieoceniona rola sportu w rozwoju dziecka.

Według wytycznych WHO, dziecko w wieku 5-17 lat potrzebuje minimum 60 minut różnorodnego wysiłku dziennie. Ponadto 5 razy w tygodniu powinno wykonywać przez pół godziny bardziej intensywny wysiłek, po którym pojawi się uczucie zmęczenia. W przypadku młodszych dzieci, Światowa Organizacja Zdrowia zaleca 15 minut takiego wysiłku 3 razy w tygodniu.[2] 

Ruch na wagę złota

Jest takie powiedzenie, że dzieci uczą się przez doświadczenie. Rzadziej dodaje się, że bardzo często uczą się także przez ruch.

Aktywność ruchowa jest potrzeba osobom w każdym wieku, jednak dla dzieci jest szczególnie istotna. Ćwiczenia fizyczne działają nie tylko na ciało, ale również umysł i zdolności społeczne.

Ruch usprawnia działanie wszystkich narządów wewnętrznych dziecka, m.in.: poprawia oddychanie, krążenie, trawienie i metabolizm, wzmacnia układ mięśniowy oraz kostny, przeciwdziała wadom postawy, ćwiczy koordynację ruchów, doskonali równowagę.

Jest jeszcze coś, czego nie widać na pierwszy rzut oka. Dziecko, które biegnie po nierównym terenie, przeskakuje kałużę albo próbuje utrzymać równowagę na krawężniku, ćwiczy znacznie więcej niż same mięśnie. Uczy się oceniać odległość, planować ruch i reagować na zmieniające się warunki. To właśnie dlatego zwykła zabawa jest dla rozwoju tak cenna.

Dziecko, które w trakcie zabaw i gier o charakterze ruchowym przemieszcza się w przestrzeni, przyswaja za pomocą zmysłów więcej informacji, poznaje stosunki przestrzenne typu prawo-lewo, góra-dół etc. Nie do przecenienia jest kwestia ruchu dla prawidłowego rozwoju młodego organizmu.

Dlaczego regularna aktywność jest ważna?

​
 

Skok rozwojowy a potrzeba ruchu u dzieci

Warto zauważyć, że w wieku 5-6 lat dzieci przechodzą tak zwany skok rozwojowy, który prowadzi m.in. do przyspieszenia wzrostu i twardnienia kości, zwiększenia siły mięśni.

W tym okresie u dzieci znacząco nasila się potrzeba działania, co przez specjalistów nazywane jest „głodem ruchu”.[3] Jest on silniejszy u chłopców i przejawia się m.in. zwiększoną ruchliwością, chęcią sprawdzania swoich możliwości fizycznych i siłowania się, zwiększoną potrzebą rywalizacji. W tym okresie wzrasta ilość bójek, potrzeba gier sportowych, eksperymentowanie z różnymi zabawami i aktywnościami, takimi jak jazda na rowerze czy hulajnodze. Chłopcy stają się wtedy silniejsi od dziewczynek. Głód ruchu u dziewcząt przejawia się rywalizacją w zakresie zręczności i precyzji ruchów, stąd też nasila się zainteresowanie takimi aktywnościami jak skakanie na skakance, gra w klasy czy „gumę”, a także zabawy polegające na rzucaniu i łapaniu piłek.

W tym okresie, rodzice – często nieświadomie – ograniczają rozwój fizyczny dziecka. Swoimi uwagami typu „nie biegaj tak szybko” czy „nie wspinaj się, bo spadniesz” powstrzymują naturalną dziecięcą aktywność ruchową. Takie ograniczenie, obok otyłości, może skutkować niewłaściwym rozwojem układu mięśniowo-kostnego, schorzeniami narządów ruchu, bólami pleców, nóg czy szyi, które mogą prowadzić do trwałych wad postawy. Zatem zamiast ograniczać dzieci w aktywności fizycznej, lepiej pokazać, jak utrzymywać ciało i umysł w dobrej formie poprzez ruch. Więcej na ten temat w artykule Aktywny rodzic to aktywne dziecko.

Warto zapamiętać

Nie każda aktywność musi odbywać się pod okiem trenera. Swobodna zabawa na świeżym powietrzu rozwija koordynację, równowagę, siłę i kreatywność równie skutecznie jak wiele zorganizowanych zajęć sportowych. Dziecko potrzebuje nie tylko ruchu, ale także przestrzeni do samodzielnego odkrywania własnych możliwości.

Ważne jest więc to, aby nie blokować dziecka ruchowo i pozwalać mu intensywnie biegać, skakać i wykonywać tysiące innych zadań, które dla nas dorosłych często wydają się bezcelowe, a dla dziecka są podstawą kształtującą jego organizm.

Ruch dla prawidłowego rozwoju psychicznego

Łatwo zauważyć, że dziecko wracające z placu zabaw jest zmęczone fizycznie. Znacznie trudniej dostrzec to, co dzieje się w jego głowie.

A tam również zachodzi intensywna praca.

Mózg dziecka nie rozwija się wyłącznie podczas czytania, liczenia czy wykonywania szkolnych ćwiczeń. Potrzebuje różnorodnych bodźców, a jednym z najważniejszych jest właśnie ruch. Nie bez powodu nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej coraz częściej wplatają do lekcji krótkie przerwy ruchowe. Kilka minut aktywności potrafi zdziałać więcej niż kolejne przypominanie uczniom, żeby się skupili.

Jak wspomniano wcześniej, ruch rozwija nie tylko ciało, ale również umysł i zdolności społeczne. Przede wszystkim aktywność sprawia dzieciom przyjemność – są radosne i roześmiane oraz dostarcza informacji o własnych możliwościach.

To właśnie dlatego dzieci tak chętnie wracają do aktywności, które sprawiają im satysfakcję. Każde opanowane ćwiczenie, przejechany samodzielnie odcinek na rowerze czy udany rzut do kosza budują przekonanie, że wysiłek przynosi efekty. A poczucie sprawczości jest jednym z fundamentów zdrowego rozwoju psychicznego.

Nie tylko mięśnie. Aktywność fizyczna ćwiczy także relacje

Dzieci rzadko bawią się samotnie. Nawet jeśli zaczynają od własnego pomysłu, po chwili pojawiają się inni uczestnicy zabawy. Trzeba ustalić zasady, poczekać na swoją kolej, czasem pójść na kompromis.

To codzienne sytuacje, które trudno odtworzyć podczas lekcji.

W zabawach ruchowych zwykle uczestniczą inne dzieci, jest więc okazja do współpracy oraz do nauki przestrzegania reguł i zasad tych zabaw. Dziecko, które potrafi odnaleźć się w grze na placu zabaw czy boisku, łatwiej radzi sobie z pracą w grupie, szybciej znajduje rozwiązanie problemów, z którymi spotyka się na co dzień.

Przegrany wyścig, nieudany strzał do bramki czy kłótnia o zasady gry również mają swoją wartość. Uczą radzenia sobie z emocjami, rozwiązywania konfliktów i wyciągania wniosków. Dzieci nie zawsze zdają sobie z tego sprawę. Dorośli często także nie.

Dlaczego po spacerze łatwiej wrócić do nauki?

Nauczyciele często obserwują podobny schemat. Klasa, która przez kilkanaście minut mogła się poruszać, łatwiej wraca do pracy. Uczniowie szybciej się wyciszają, chętniej wykonują zadania i rzadziej rozpraszają siebie nawzajem.

Nie jest to przypadek.

Co więcej, aktywność ruchowa podnosi samoakceptację dziecka. Ponadto pod wpływem ruchu mózg tworzy substancje, które działają przeciwdepresyjnie i pomagają zmniejszyć stres, a dodatkowo ułatwiają przewodzenie impulsów nerwowych.

Dla dziecka ruch jest więc czymś znacznie więcej niż sposobem na spożytkowanie energii. To naturalny regulator emocji. Pomaga poradzić sobie z napięciem po trudnym dniu, zmniejsza poziom stresu i daje poczucie satysfakcji z pokonywania kolejnych wyzwań.

Aktywność nie musi oznaczać treningu

Nie każde dziecko marzy o karierze sportowca i nie każde powinno ją rozpoczynać. Jedno pokocha piłkę nożną, drugie taniec, trzecie pływanie, a jeszcze inne będzie najszczęśliwsze podczas rodzinnych wycieczek rowerowych lub zabawy w lesie.

Najważniejsze jest znalezienie takiej formy ruchu, która sprawia przyjemność. Wtedy aktywność przestaje być obowiązkiem, a staje się naturalną częścią codzienności.

Ruch to inwestycja, która zaczyna się dziś

Rodzice często zastanawiają się, czego ich dzieci będą potrzebowały za pięć czy dziesięć lat. Lepszej szkoły? Znajomości języków? Dodatkowych zajęć?

Odpowiedź bywa znacznie prostsza. Potrzebują zdrowego, sprawnego organizmu i dobrych doświadczeń z dzieciństwa. Takich, które pokażą im, że ruch jest czymś naturalnym, daje radość i pomaga radzić sobie z codziennymi wyzwaniami.

Pamiętajmy, że dziecko, które ma dużo ruchu, to przede wszystkim zdrowo rozwijający się, radosny i ciekawy świata młody człowiek. Wspierajmy go w odkrywaniu jego sportowych pasji.

Bo czas spędzony na rowerze, boisku czy placu zabaw nie jest czasem straconym. Dla dziecka to jedna z najważniejszych lekcji rozwoju – odbywa się po prostu poza szkolną ławką.

[1] https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C366853%2Cbadanie-az-80-proc-dzieci-w-polsce-nieaktywnych-fizycznie.html

[2] https://ncez.pzh.gov.pl/ruch_i_zywienie/nowe-zalecenia-who-dotyczace-aktywnosci-fizycznej/

[3] https://www.poradnia3.krakow.pl/downloads/artykuly/80_biegaj.pdf

FAQ

Dlaczego ruch jest ważny dla prawidłowego rozwoju dziecka?

Ruch wspiera rozwój całego organizmu dziecka. Wzmacnia mięśnie i kości, poprawia koordynację ruchową oraz pomaga rozwijać układ nerwowy. Regularna aktywność wpływa także na koncentrację, pamięć, samopoczucie i umiejętność radzenia sobie z emocjami.

Ile codziennego ruchu potrzebuje dziecko?

Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dzieci w wieku od 5 do 17 lat powinny podejmować co najmniej 60 minut aktywności fizycznej każdego dnia. Nie musi to być trening – równie wartościowe są spacery, zabawy na świeżym powietrzu, jazda na rowerze czy aktywne przerwy między nauką.

Czy swobodna zabawa może zastąpić zorganizowane zajęcia ruchowe?

Tak. Dla prawidłowego rozwoju dziecka duże znaczenie ma spontaniczna aktywność, taka jak bieganie, skakanie, wspinanie się czy zabawy z rówieśnikami. Taki ruch rozwija sprawność fizyczną, uczy samodzielności, wspiera kreatywność i pomaga budować kompetencje społeczne.

Aktywność fizyczna dzieci to początek. Dalej rozwijają się dobre relacje

Codzienna aktywność fizyczna daje dzieciom znacznie więcej niż silniejsze mięśnie czy lepszą kondycję. Uczy współpracy, pomaga radzić sobie z emocjami, wzmacnia poczucie sprawczości i buduje relacje z rówieśnikami. To właśnie dlatego ruch jest jednym z fundamentów zdrowego rozwoju – obok snu, odpowiedniego odżywiania i poczucia bezpieczeństwa.

Jeśli szukasz sprawdzonych materiałów, które wspierają wszechstronny rozwój uczniów klas II i III szkoły podstawowej, dołącz do Akademii Dobrej Energii Junior. W bezpłatnym programie znajdziesz gotowe scenariusze zajęć, karty pracy oraz praktyczne inspiracje pomagające rozwijać dobrostan, empatię, odporność psychiczną i pozytywne relacje w klasie. To narzędzia stworzone z myślą o nauczycielach, którzy chcą wspierać dzieci nie tylko w zdobywaniu wiedzy, ale również w budowaniu zdrowych nawyków i kompetencji potrzebnych na co dzień.

Zapisz się

Powiązane artykuły

• Jak sport wpływa na rozwój dziecka?

• Aktywny rodzic to aktywne dziecko